المحقق السبزواري
699
روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )
باب ، شعار خود سازد ؛ و به حسب خاصيّت ، كسى را كه طبع راستى است ، سخنان او راست مىشود . و بر خلاف اين دروغگو و لهذا خيالات دروغگويان معتبر نيست ، و بر خواب ايشان اعتمادى نيست ، و خواب ايشان قابل تعبير نيست . و كسى كه راستگوست ، رأى او نيز صحيح و طبع و سليقهء او مستقيم است و افعال او نيز راست است ، به خلاف دروغگو . و از غرايب آن است كه بعضى از ارباب تجارب گفتهاند كه امراض دروغگو به صعوبت اصلاح مىپذيرد ، بلكه طبيب نيز در تشخيص حال او حيران مىشود . گويا كوفت او نيز دروغ مىگويد . پس ، اگر منجّم خواهد كه احكام او درست آيد ، از دروغگويى احتراز تمام لازم داند . و بايد كه منجّم بر منهج صلاح و تقوا و ديانت ثابتقدم باشد تا او را مناسبت به عالم ملكوتى بوده و از آثار فيض قدسى بىبهره نباشد و احكام او صحيح آيد . و بايد كه منجّم پادشاه ، ملكهء كتمان اسرار داشته باشد ، به حدّى كه از خصوصيّات احوال پادشاهى كه اظهار آن مفسده ندارد نيز اجتناب مىكرده باشد ، الّا محاسن سير و اخلاق و عادات و اوضاع متعلّق به پادشاه كه نشر آن نزد همهكس بر خواصّ ملوك لازم است . پس ، بايد كه منجّم از تعيين ساعات و اوقاتى كه جهت ملك تعيين كرده باشد ، هرچند امرى جزيى باشد ، كس را آگاه نگرداند و كمال مبالغه در كتمام اسرار از كسى متمشّى شود كه بسيار سخن و فضول و پرگو نباشد ، چه كسى كه سخن بسيار گويد او را بسيار غفلت عارض شده ، سخنى چند گويد كه مستمع از آن استدلال بر خفايا و اسرار تواند كرد . ديگر ، چون حاجت به منجّمان موقوف بر حالى و وقتى خاصّ نيست ، بلكه اكثر اوقات مىباشد ، بايد كه منجّم پادشاه بر در بارگاه و درگاه اكثر اوقات حاضر باشد و حضور مجلس را بر نحوى ملتزم نباشد كه مؤدّى به ملال پادشاه گردد و هرچند پادشاه به قانونى خاصّ رخصت داده باشد ، بايد كه طريقهء احتياط همه وقت مرعىّ مىداشته باشد و به رخصت كلّى مغرور نشود . ديگر ، بايد كه منجّم كارهايى را كه در تأخير آن خطر است موقوف بر وقتها و ساعتها ندارد ، بلكه ترجيح ميان فايدهء مراعات ساعت اختيار و آفت تأخير آن كار را در نظر داشته ، موافق آن معمول دارد .